BuzzTechLife

Her şeyden biraz :)

Sinematografide Aks Çizgisi ( 180 derece ) Problemi

Sinematografide özellikle drama veya savaş filmlerinde hikaye devamlılığını akıcılaştırmak amacı ile Aks çizgisi prensibi uygulanır. Bu plana ayrıca 180 derece kuralı da denmektedir. Çoğu kült film bu kuralın muntazam şekilde işlendiği sahneler ile efsaneleşirken bazı Kült filmler ise Aksı kırması ile tarihe adını altın harflerle yazmıştır. Peki nedir Bu Aks ve Nasıl Kırılır ?

Bir çemberin içinde olduğunuzu düşünün. Durduğunuz yer yani görüş mesafeniz kameranın açısı olarak hayal edin. Bu çemberin ortasına bir çizgi çekin ve oyuncuları hayali olarak bu çizgiye karşılıklı yerleştirin. İki karakter arasına 180 derecelik bir çizgi çekin ve kamerayı koyacağınız yeri belirleyin. İşte bu hayali çizgiye Aks denir. Böylelikle iki karakteri de net bir şekilde görebiliriz ve devamlılığa ket vurmayız. Prensip ise şöyle; kamerayı ilk karakterin arkasına koyarken karşıdaki karakteri görebiliriz ve aynı şekilde tersini yaparak ikinci karakteri tam olarak görebiliriz. Fakat dikkat edilmesi gereken bir konu var. Göz çizgisi hizasına koyduğumuz kameranın sağ tarafında ilk oyuncu olmalıdır. Diğer açıda ise, ikinci oyuncu kameranın sol tarafında olmalıdır. Stanley Kubrick’in kült eseri “Shining” de gördüğümüz yukarıdaki sahne 180 derece kuralının güzel bir örneğidir. Eğer tek planlı çekiminizde iki karakter de kameranın aynı tarafına bakarsa aksı kırmış olursunuz. İzlediğimiz sinema filmlerinin bir çoğu diyaloglarını bu görünmez aks sayesinde çeker ve devamlılığı arttırır. Anlatması biraz karmaşık olsa da görselden daha net bir şekilde anlayabilirsiniz.

Quentin Tarantino’nun Kült Filmi Pulp Fiction’un Bitiş sahnesi olan restoran sahnesi hafızalara kazınmış olmasına rağmen Tarantino bu sahnede Aksı kırmıştır. Kadın’ı alt kısımdan çeken Tarantino, Samuel Jackson’ın arkasına kamera koyarak sahneye devam ediyor. Sonrasında ise iki karakteri yan yana farklı bir açıdayken ve masaya otururken görüyoruz. Aslında 180 derecelik kuralı bozmuş oluyor Tarantino. Görsel ile anlatmak gerekirse A ve B kamerası devamlı akarken bir anda Kırmızı kameraya geçiş yapılıyor hatta A kamerasının da yansımasına geçen kamera büyük bir devamlılık karmaşasına sebep oluyor. Bu aks kırılması sahnenin anlaşılırlığını ve devamlılığını bozuyor. Videoyu izlerken kamera açılarına dikkat ettiğinizde anlayacağınız devamlılık problemi dikkatli izleyicinin gözüne çarpmasına rağmen Pulp Fiction’un bitişi ikonik bir sahne olarak hafızalara kazınmıştır.

Bir diğer Aks kırılması ise ise Christopher Nolan’ın Oscar Ödüllü Filmi Batman: Kara Şövalyedeki sorgu sahnesinde geçiyor. Aşağıdaki görselden örnekle anlatmak gerekirse, C kamerası ilk sahneyi alırken D kamerası ikinci sahneyi alıyor. Bu ayna efekti, aksı kırmasına rağmen kimse tarafından fark edilmiyor çünkü Nolan aksı bu şekilde kırarak izleyiciye Joker’in psikolojik üstünlüğünü gösteriyor.

aks

Batman: Öyleyse neden beni öldürmek istiyorsun ?

Joker (güler): istemiyorum…. Seni öldürmek istemiyorum! Sen olmadan ben ne yaparım ? Mafyaya sataşmaya geri mi dönerim ? hayır, hayır, HAYIR! Sen… sen… beni tamamlıyorsun.

Bu diyalogda gördüğümüz gibi Joker sen beni tamamlıyorsun derken, aynı zamanda Nolan da Aksı kırarak bir ayna görüntüsü oluşturuyor yani yukarıdaki görselde bahsettiğim C ve D kameralarını kullanarak Joker ve Batman arasında bir ayna varmış gibi hissettiriyor. Bir bütünü bu şekilde oluşturan Nolan sahnede aksı kasten kırarak daha etkileyici bir kurgu tasarlıyor. Yani hem form hem de içerikte Joker ve Batman’in birbirinin tamamlayıcısı olduğunu anlıyoruz. Böyle bir kurguyu da zaten Nolandan başkası düşünemezdi…

aks
Klasik bir sorgu sahnesinde 180 derece kuralı bu şekilde uygulanır

Bu yazımda Sinematografide çokça duyduğumuz Aks’ın ne olduğunu, neden önemli olduğunu ve Prensibe uymamanın ne gibi sorunlar doğurduğunu basitçe anlatmak istedim. Bir sinemasever olarak Yönetmek olmak isteyen genç okurlarımıza veyahut sinemanın derinlerine inmek isteyen meraklı okurlarımıza, sahne çekimindeki ana kurallardan birisi olan Aks prensibi bir diğer deyişle 180 derece kuralını anlaşılabilir bir şekilde anlatmak istedim.

Dizi ve Film postları, replikleri ve haberleri paylaştığımız Instagram sayfamıza buradan ulaşabilirsiniz.

Daha fazla Dizi ve Film incelemeleri, haberleri ve Sinemaya dair her şey için buraya tıklayabilirsiniz.